Μπορεί αυτή η ορμόνη να αλλάζει τη συμπεριφορά του κατοικιδίου σου;

Ο σκύλος σου πίνει περισσότερο νερό, ενώ τώρα τελευταία η γάτα σου χάνει βάρος και φαίνεται αγχωμένη με τρόπο που δεν είχε δείξει παλαιότερα.

Ακόμα, μπορεί ο γενναίος σου σκύλος να κλείστηκε στον εαυτό του ή να έγινε ξαφνικά ευέξαπτος ή υπερευαισθητοποιημένος σε διάφορους ήχους που κάποτε αγνοούσε.

Κάτι άλλαξε και εσύ απλά δεν το κατανοείς.

Πίσω από αυτές τις συμπεριφορές, ίσως κρύβεται μία δραστήρια ορμόνη που ονομάζεται κορτιζόλη.

Συνήθως περιγράφεται ως η ορμόνη του άγχους, αλλά μάλλον αυτό δεν είναι σωστό.

Η κορτιζόλη επηρεάζει σιωπηρά, όλα τα συστήματά του σώματος του κατοικιδίου σου, ενώ όταν τα επίπεδα της τεθούν εκτός ισορροπίας τα αποτελέσματα μπορούν να εξαπλωθούν σε πολλές κατευθύνσεις.

Τι είναι η κορτιζόλη

Πρόκειται για μία στεροειδή ορμόνη που παράγεται από τα επινεφρίδια, δύο μικρούς αδένες με τριγωνικό σχήμα πάνω από τα νεφρά.

Είναι μέρος μίας ομάδας ορμονών που ονομάζονται Γλυκοκορτικοειδή και κάνει πολλά παραπάνω από την απλή διαχείριση του στρες.

Οι κυριότερες αποστολές της, είναι:

- Η ρύθμιση της ανταπόκρισης του σώματος στο άγχος και τον επικείμενο κίνδυνο.

- Συνεισφέρει στη ομαλή διατήρηση του σακχάρου και τη σωστή μεταβολική λειτουργία.

- Διαχειρίζεται τις φλεγμονές σε όλο το σώμα.

- Επηρεάζει την πίεση στην κυκλοφορία του αίματος.

- Βοηθάει το σώμα να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά την ενέργεια του, κατά τη διάρκεια κάποιας δραστηριότητας ή πρόκλησης.

Πως λειτουργεί το σύστημα;

Η παραγωγή της κορτιζόλης ελέγχεται από την επικοινωνία τριών οργάνων του σώματος που βρίσκονται στο εγκέφαλο και τα επινεφρίδια.

Αυτή η διαδικασία είναι γνωστή σαν HPA axis (hypothalamus-pituitary-adrenal ή υποθάλαμος-υπόφυση-επινεφρίδια) και είναι ο τρόπος που διαχειρίζεται ο οργανισμός το άγχος.

Αυτά τα τρία όργανα απελευθερώνουν ορμόνες, ώστε να μειώνουν τα επίπεδα κορτιζόλης στο αίμα, όταν αυτή αυξάνεται.

Όταν εμφανιστεί κάποιος στρεσογόνος παράγοντας π.χ 1 δυνατός κρότος, χαοτικό περιβάλλον, μία φυσική πρόκληση (τσακωμός), τότε ο υποθάλαμος στον εγκέφαλο (είναι 1 δομή βαθιά μέσα στον εγκέφαλο) απελευθερώνει 1 ορμόνη-σήμα (Corticotropin releasing hormone).

Αυτή ενεργοποιεί τον αδένα της υπόφυσης (Pituitary), ή οποία με τη σειρά της απελευθερώνει μία άλλη ορμόνη (Adrenocorticotropin hormone), η οποία ταξιδεύει μέχρι τα επινεφρίδια.

Αυτά ανταποκρίνονται στην άφιξη της με την απελευθέρωση της κορτιζόλης, μέσα στην κυκλοφορία του αίματος.

Αν υπάρχει αρκετή ποσότητα από αυτήν, τότε δίνεται η πληροφορία στον υποθάλαμο του εγκεφάλου και την υπόφυση ότι πρέπει να σταματήσει η περαιτέρω παραγωγή της.

Όλο αυτό το σύστημα, έχει δημιουργηθεί για να ενεργεί ταχύτατα, να εκπληρώνει την αποστολή του και μετά να καταλαγιάζει.

Επίσης, υπάρχει ένας φυσικός καθημερινός ρυθμός, όπου η κορτιζόλη τείνει να εκτοξεύεται το πρωί και να ηρεμεί το απόγευμα, αν και αυτό μπορεί να αλλάζει από περιβαντολογικούς παράγοντες, καθώς και την εξατομικευμένη μεταβλητότητα του κάθε οργανισμού.

Αυτό το πλαίσιο ρυθμού έχει μεγάλη σημασία.

Για αυτόν τον λόγο μία απλή εξέταση αίματος, λέει μόνο ένα μέρος της ιστορίας, διότι παίζει ρόλο η ώρα λήψης του δείγματος αίματος, πρόσφατα γεγονότα αλλαγής ψυχολογίας, ακόμα και το stress από την επικείμενη επίσκεψη στον κτηνίατρο.

Όλα αυτά μπορούν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα του επιπέδου της κορτιζόλης προς τα πάνω ή τα κάτω.

Οξεία ή χρόνια : Η μεγάλη διάκριση

Μικρές εκρήξεις αυξημένης κορτιζόλης είναι υγιείς, αλλά και απαραίτητες.

Ένας ξαφνικός και ισχυρός θόρυβος, μία επίσκεψη στον κτηνίατρο ή μία απρόσμενη οδυνηρή συνάντηση με κάποιο άλλο ζώο, είναι ικανές προϋποθέσεις εκτόξευσης της κορτιζόλης, διότι το σώμα κινητοποιεί την ενέργεια του, αυξάνει την προσοχή του και είναι έτοιμο να ανταποκριθεί στην πρόκληση.

Αυτό είναι ακριβώς, αυτό που πρέπει να κάνει και είναι ο λόγος που έχει δημιουργηθεί.

Τα προβλήματα αρχίζουν, όταν η κορτιζόλη παραμένει σε υψηλά επίπεδα.

Χρόνιο άγχος που πυροδοτείται από συχνούς καβγάδες μέσα στο σπίτι, μακροχρόνια διαβίωση σε καταφύγιο, δυσάρεστη εμπειρία κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης, χρόνιοι πόνοι, οδηγούν το HPA axis να πυροβολεί συνέχεια.

Η χρόνια κορύφωση έχει συνδεθεί με βάση την έρευνα στην εμφάνιση αυξημένων περιστατικών συγκεκριμένου καρκίνου στους σκύλους, ειδικά σε αυτούς με μόνιμες φοβίες ή επιθετικότητα.

Είναι μία σοβαρή βλάβη του νευρικού συστήματος που δε ξεκουράζεται ποτέ.

Συνεχίζεται...